SOCIETY: จอร์เจียมี ‘โกงเลือกตั้ง’ เมื่อ 23 ปีก่อน
ประชาชน ‘ประท้วงใหญ่’ จนได้ ‘รัฐบาลใหม่’
ซึ่ง ‘ปลดตำรวจทั้งประเทศ’ และ
ปราบคอร์รัปชันแทบหมดสิ้นใน 10 ปี
.
ต้นเดือนกุมภาพันธ์ 2026 ค่าดัชนีคอร์รัปชั่นโลก (CPI) ของทาง Transparency International ออกมาอีกครั้ง และครั้งนี้ประเทศไทยก็คะแนนลดลงอีก และความเป็นจริงคะแนนของไทยก็แย่ลงอย่างต่อเนื่อง เพราะถ้าย้อนไป 20 ปีก่อน ประเทศไทยช่วง 'คอร์รัปชันน้อย' นั้นอยู่อันดับ 50 กว่าของโลก แต่ ณ วันนี้ ไทยตกลงมาอันดับ 100 กว่าเรียบร้อย
.
จะบอกว่าโลกแย่ลงทั้งหมดก็ไม่ใช่ เพราะหลายประเทศก็ได้อันดับดีขึ้นในรอบ 20 ปี และประเทศที่เราน่าพูดถึงมากๆ คือ ‘จอร์เจีย’ ประเทศที่คนไทยเข้าได้แบบไม่ต้องทำวีซ่า และเหล่า 'อินฟลูอินเซอร์' ก็เคยฮิตไปกันอยู่พักหนึ่ง
.
แม้ว่าคนมักจะจดจำจอร์เจียว่าเป็นประเทศค่าครองชีพต่ำ ทิวทัศน์สวย และจะบรรยายกันว่าเป็นประเทศที่ 'วิวสวยแบบสวิส แต่ค่าครองชีพแบบไทย' อะไรแบบนี้ ซึ่งก็ไม่ผิด แต่จริงๆ แล้วในสายตาชาวโลก สิ่งที่คนจดจำไม่ใช่ในฐานะเมืองท่องเที่ยว แต่เป็นตำนานของการปราบคอร์รัปชัน
.
ยกตัวอย่างง่ายๆ ย้อนไป 20 ปี จอร์เจียติดอันดับคอร์รัปชันท็อปๆ ของโลก อันดับแย่กว่าไทยปัจจุบัน แต่พลิกมาปัจจุบัน จอร์เจียเป็นประเทศติดอันดับคอร์รัปชันที่ประมาณ 50 ของโลก คืออยู่ในระดับเดียวกับประเทศยุโรปจำนวนมาก และจริงๆ นี่คือระดับที่ไทยเคยอยู่เมื่อ 20 ปีก่อน
.
แน่นอนในไทย เรารู้ว่าการคอร์รัปชันมากขึ้นเกิดจากวังวนของรัฐประหารและการขยายอำนาจของเครือข่ายชนชั้นนำตลอด 20 ปี แต่คำถามคือ ใน 20 ปีที่ผ่านมา จอร์เจียทำอย่างไรถึงลดคอร์รัปชันลงได้?
.
เรื่องนี้ต้องย้อนไปในปี 1991 ตอนโซเวียตแตก รัฐเล็กรัฐน้อยก็กลายมาเป็นประเทศปกครองตัวเอง จอร์เจียก็เป็นหนึ่งในนั้น
.
และแน่นอนมันมาพร้อมกับระบบราชการและการเมืองที่เน่ามากๆ ข้าราชการโกงทุกระดับ ตำรวจไถเงินคนเป็นเรื่องปกติ ส่วนนักการเมืองก็คือเหล่าผู้มีอำนาจของโซเวียตเก่าที่ไม่ต้องการเปลี่ยนแปลงประเทศให้ดีขึ้น เรียกว่าเลือกตั้งกี่รอบ บ้านเมืองก็ยังเหมือนเดิม
.
ในปี 2001 เกิด 'พรรคการเมืองใหม่' แห่งความหวังที่กล้าท้าชนผู้มีอำนาจที่สืบทอดอำนาจมาตั้งแต่ยุคโซเวียต โดยพรรคการเมืองนี้นำโดยนักการเมืองหนุ่มวัย 34 ปีนามว่า ‘มิเคล ซากาชวีลี’ (Mikheil Saakashvili) ที่ตั้งพรรค United National Movement ขึ้นเพื่อลงท้าชิงการเลือกตั้งในปี 2003
.
ในการเลือกตั้งปี 2003 ผลเลือกตั้งออกมา 'ค้านสายตา' ประชาชนมาก คนบอกว่าการเลือกตั้งโกงแน่นอน เพราะพรรคการเมืองที่เป็นความหวังของประชาชน อย่าง United National Movement ได้คะแนนน้อยมาก ผลรวมๆ คือ ประชาชนประท้วงให้มีการเลือกตั้งใหม่ และเกิดเหตุการณ์ ที่เรียกว่า 'การปฏิวัติดอกกุหลาบ' (Rose Revolution) ซึ่งชื่อนี้ก็ได้มาจากการเปลี่ยนถ่ายอำนาจโดยสันติ
.
แน่นอนมันมีรายละเอียดอีกมาก แต่ถ้าให้สรุปสั้นๆ ผลของ 'การปฏิวัติดอกกุหลาบ' คือทำให้มีการเลือกตั้งใหม่ในปี 2004 พรรค United National Movement ชนะเลือกตั้งได้กลายมาเป็นรัฐบาล และมิเคล ซากาชวีลี ก็ได้เป็นประธานาธิบดี
.
และนี่คือ 'จุดเริ่มการเปลี่ยนแปลง' ของจอร์เจีย
.
คนจอร์เจียรู้ว่าจอร์เจียคอร์รัปชันเละเทะมากในทุกระดับ ปัญหาคือเอาผิดใครไม่ได้ สิ่งที่ซากาชวีลีทำก็คือสิ่งที่ไม่มีประเทศไหนทำมาก่อน คือการไล่ตำรวจประดับปฏิบัติการออกถึง 80-90 เปอร์เซ็นต์ ของประเทศ (คิดเป็น 25,000-30,000 คน) เพราะถ้าตำรวจ 'รักษากฎหมาย' ไม่ได้ การปฏิรูปด้านอื่นเป็นไปไม่ได้ โดยมีการยึดทรัพย์พวกตำรวจที่โกงไปเข้ารัฐด้วย
.
สิ่งที่รัฐบาลใหม่ทำคือตั้งวิทยาลัยตำรวจใหม่เพื่อฝึกตำรวจพันธุ์ใหม่ ให้เงินเดือนสูงขึ้น 10 เท่าจากเดิม เพื่อให้ตำรวจไม่ต้อง 'คอร์รัปชันเพื่อประทังชีวิต' และดึงดูด 'คนเก่ง' จากทั่วทุกสารทิศมาทำงานตำรวจ และที่สำคัญนี่เป็นการ 'ทำตามตำรา' เป๊ะๆ เพราะเวลาเราพูดถึงคอร์รัปชัน เราไม่ได้พูดถึง 'คน' เท่ากับ 'เครือข่าย' และการจะหยุดคอร์รัปชัน แค่ไล่คนออก ย้ายคน มันทำอะไรไม่ได้ แต่มันต้อง 'ถอนราก' ระดับไล่ออกทั้งหมด แบบที่จอร์เจียทำเป๊ะๆ คือไล่ตำรวจออกทั้งโรงพัก ไล่ออกทั้งกรม
.
ไม่มีใครเคยทำมาก่อน แต่มันเวิร์ก
.
เพราะ ใน 2 สมัยของการเป็นประธานาธิบดีของซากาชวีลี อันดับคอร์รัปชันของจอร์เจียพลิกผัน จากต่ำระดับประเทศโลกที่ 3 เป็นขึ้นไประดับเดียวกับประเทศยุโรป ซึ่งตอนพีกๆ คืออันดับสูงกว่าประเทศในสหภาพยุโรปหลายๆ ประเทศอีก และนี่เองทำให้เรื่องนี้กลายเป็นตำนานของจอร์เจียเลย
.
และทุกวันนี้ ถ้าใครไปเที่ยวจอร์เจีย ก็จะเห็น 'โรงพัก' ทำจากกระจก นี่ก็เป็นผลของการ 'ปฏิรูปตำรวจ' เพราะเขาไม่ได้แค่ไล่ตำรวจออก แต่ยังสร้างโรงพักใหม่ที่ทำจากกระจกล้วนๆ เพื่อเป็นสัญลักษณ์ให้ประชาชนเห็นว่าต่อจากนี้จะไม่มีการคอร์รัปชัน จะมีแต่ความ 'โปร่งใส'
.
นี่อาจฟังดูว่าซากาชวีลีน่าจะกลายเป็นรัฐบุรุษหรือเป็นวีรชนทางการเมืองของประเทศ แต่ความจริงมันไม่สวยงามแบบนั้น
.
ซากาชวีลีและ United National Movement ได้ขึ้นสู่อำนาจแบบล้นหลาม และได้เสียงสนับสนุนระดับออกนโยบาย 'รื้อกรมตำรวจ' ได้ มันคืออำนาจมหาศาล และก็ไม่แปลกที่ในที่สุดเขาและเครือข่ายก็กลายมาเป็น 'ผู้มีอำนาจ' ที่ประชาชนสงสัยในความไม่ชอบมาพากลเสียเอง และนี่เองทำให้การเลือกตั้งในปี 2012 พรรค United National Movement ก็แพ้เลือกตั้งในที่สุด และผลสุดท้ายผู้ปฏิรูปประเทศอย่างซากาชวีลี ก็โดนสอบสวนว่าเขามีการให้อำนาจ 'ปราบศัตรูทางการเมือง' ทำให้ต้องลี้ภัยในทางการเมืองในต่างประเทศก่อนโดนดำเนินคดี และสุดท้ายถึงกับโดน 'ถอดสัญชาติ' ในที่สุด
.
ทั้งหมดเป็นรายละเอียดการเมืองจอร์เจีย แต่ความเป็นจริงคือสิ่งที่รัฐบาลซากาชวีลีทำในการปราบคอร์รัปชั่น ยังส่งผลมาถึงปัจจุบัน กลไกอำนาจรัฐที่ลงใหม่หมดหลังรื้อถอนเครือข่ายคอร์รัปชันเดิมไม่ได้หายไปไหน และมันยังทำให้ประชาชนเชื่อใจในภาครัฐมาถึงทุกวันนี้
.
และเรื่องราวของจอร์เจียก็น่าจะเป็น 'บทเรียน' ให้หลายชาติเห็นว่าการ 'พลิกสถานการณ์คอร์รัปชัน' ภายใน 10 ปี หรือภายใน 2 รัฐบาล โดยไม่ต้องมีการปฏิวัตินองเลือดใดๆ ไม่ใช่สิ่งที่เป็นไปไม่ได้ แต่นั่นอาจต้องอยู่ในเงื่อนไขว่าประชาชนเหลืออด กับสภาพที่เป็นอยู่จริงๆ ระดับพร้อมที่จะเลือกพรรคการเมืองที่มุ่งจะถอดรากถอนโคนการคอร์รัปชันให้ชนะเลือกตั้งแบบ 'แลนด์สไลด์'
https://web.facebook.com/photo/?fbid=1483616609993337&set=a.811136580574680 
