ประเทศญี่ปุ่นที่ขึ้นชื่อว่า Corruption น้อย ก็ยังเปลี่ยนจากระบบผู้พิพากษาเดี่ยวเป็นระบบลูกขุนเลยครับ ทราบมั้ยเพราะอะไร
เพราะ อัยการกับผู้พิพากษามักจะอยู่ฝั่งเดียวกัน แถมมีอำนาจมากเกินไปครับ ดังนั้นระบบลูกขุนมันเกิดขึ้นมาเพื่อคานอำนาจไม่ให้ผู้พิพากษามีอำนาจมากเกินไป
ผู้พิพากษาเองก็เป็นมนุษย์ที่มีรัก โลภ โกรธ หลง ไม่ต่างอะไรกับลูกขุน เพราะมันคือธรรมชาติของมนุษย์
แต่ระบบผู้พิพากษาเดี่ยวมันสร้างให้ผู้พิพากษามีอำนาจมากเกินไปจนเสมือนกลายเป็นชนชั้นที่แตะต้องไม่ได้ วิจารณ์ไม่ได้
ระบบลูกขุน ไม่ใช่ผู้พิพากษาไม่มีอำนาจนะครับ ยังมีอำนาจอยู่ครับ
ลูกขุนจะโหวตเพื่อตัดสินว่าผิดหรือไม่ผิด ขณะที่ผู้พิพากษาจะตัดสินโทษ แยกหน้าที่กันชัดเจน
ผมไม่ได้บอกว่าระบบลูกขุนมัน Perfect ไร้ที่ติด
แต่ในกรณีที่เลวร้าย มันเลวร้ายน้อยกว่าระบบผู้พิพากษาเดี่ยว
................
ผมมีสถิติจากการทำวิจัยโดย ศาสตรจารย์ Bruce Spencer จากมหาวิทยาลัย Northwestern University ได้พิสูจน์และตีพิมพ์ในวารสารวิชาการว่า
ผู้พิพากษามีโอกาสตัดสินคนบริสุทธิ์มีความผิด(แพะ) สูงถึง 37% ขณะที่หากเป็นการตัดสินโดยคณะลูกขุนพบว่ามีโอกาสตัดสินคนบริสุทธิ์ผิด 25%
จะเห็นได้ว่าระบบผู้พิพากษาเดี่ยว มีโอกาสตัดสินผิดพลาดมากกว่า ระบบลูกขุนอย่างมีนัยยะสำคัญ
กล่าวคือ มีโอกาสมากกว่า 1 ใน 3 ที่ระบบผู้พิพากษาจะตัดสินลงโทษผู้บริสุทธิ์(แพะ)
ขณะที่ระบบลูกขุนมีโอกาสเพียงแค่ 1 ใน 4 ที่จะตัดสินลงโทษผู้บริสุทธิ์(แพะ)
ซึ่งที่จริงแล้วมันเป็นไปตามกฎของคณิตศาสตร์เรื่องความน่าจะเป็น ยิ่งมีจำนวนคนโหวตมาก โอกาสผิดจะยิ่งน้อยครับ
ผู้พิพากษาคนเดียว โอกาสพลาดถึงมีสูง ขณะที่ลูกขุนมันมีหลายคนและใช้การโหวตเสียงส่วนมาก ทำให้โอกาสโหวตผิดน้อยกว่า
นี่ยังไม่นับรวมถึงเรื่องการฮั้ว ที่ระบบผู้พิพากษาเดี่ยวทำได้ง่ายกว่า เพราะคุณฮั้วแค่คนเดียว
...................
ถ้าลูกขุนไม่มีความเป็นกลาง มีอคติที่มากเกินไป หรือมีการฮั้ว ทนายฝั่งหนึ่งสามารถยื่นโละคณะลูกขุนทั้งคณะทิ้งแล้ว Reset เริ่มใหม่ได้เลยนะครับ
ขณะที่ถ้าเป็นระบบผู้พิพากษาเดี่ยว คุณไม่สามารถโละหรือเปลี่ยนตัวผู้พิพากษาได้นะครับ ถึงแม้จะรู้สึก fishyๆ มากแค่ไหนก็ตาม
แล้วระหว่างที่คดีกำลังถูกพิจารณา หรือ ช่วง Trial Examination
ลูกขุนไม่มีสิทธิ์พูดหรือถามนะครับ ลูกขุนมีหน้าที่แค่นั่งฟังคำให้การจากพยานและดูข้อมูลหลักฐาน แล้วเมื่อจบก็ตัดสินถูกผิด
แล้วศาลเบรก แสดงว่ากลไกมันทำงานได้อย่างถูกต้อง จะเห็นได้ว่า ลูกขุนกับผู้พิพากษาสามารถคานอำนาจกันได้จริงๆ
แถมทนายอีกฝั่งก็สามารถยื่นเพื่อโละคณะลูกขุนในเวลาต่อมาและตั้งชุดใหม่แทนได้ ดังนั้นต่อให้ลูกขุนจะอคติมี Bias อย่างไร มันไม่ใช่ประเด็นที่น่ากังวล เพราะมันมีกลไกรองรับปัญหาเหล่านี้อยู่แล้ว